Jak wygląda podział majątku po rozwodzie?

Jak wygląda podział majątku po rozwodzie?

Ustanie małżeństwa w wyniku orzeczenia rozwodu oznacza jednocześnie zakończenie wspólności majątkowej, jednak nie prowadzi automatycznie do podziału zgromadzonego majątku. Jak zatem przebiega podział majątku po rozwodzie? Kiedy sprawą zajmuje się sąd, a kiedy możliwe jest polubowne rozwiązanie? Co z majątkami osobistymi małżonków i czy udziały w majątku wspólnym zawsze są równe? Na te pytania odpowiadamy poniżej.

Podział majątku – po rozwodzie, w trakcie czy przed?

Do faktycznego podziału majątku wspólnego dochodzi najczęściej po ustaniu wspólności majątkowej, a więc po prawomocnym orzeczeniu rozwodu. Nie jest to jednak jedyna możliwość. Małżonkowie mogą dokonać podziału również wcześniej – jeszcze przed złożeniem pozwu rozwodowego albo w trakcie trwania sprawy.

W każdej chwili możliwe jest zawarcie umowy o rozdzielność majątkową, która otwiera drogę do podziału majątku wspólnego. Rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona zarówno umownie, jak i na mocy orzeczenia sądu, jeżeli istnieją ku temu ważne powody, takie jak długotrwała separacja, zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków, trwonienie majątku czy uchylanie się od jego budowania i utrzymywania. Wspólność majątkowa ustaje również w razie ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków lub ogłoszenia jego upadłości.

Podział majątku wspólnego jest zatem niezależny od samego rozwodu. Może nastąpić przed nim, w jego trakcie albo nawet wiele lat po jego zakończeniu. Roszczenie o podział majątku nie ulega przedawnieniu.

Podział majątku wspólnego – co wchodzi w jego skład?

Jeżeli małżonkowie nie zawarli umowy majątkowej, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Do majątku wspólnego należą składniki nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, w szczególności:
– wynagrodzenie za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
– dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego każdego z małżonków,
– środki zgromadzone na rachunkach bankowych, w tym na rachunkach emerytalnych,
– nieruchomości i ruchomości nabyte z majątku wspólnego, takie jak dom czy samochód.

Majątki osobiste współmałżonków

Niezależnie od majątku wspólnego każdy z małżonków posiada zazwyczaj również majątek osobisty, który co do zasady nie podlega podziałowi. Rozliczeniu podlegają jednak nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty oraz dochody uzyskane z majątku osobistego na rzecz majątku wspólnego.

Do majątku osobistego zalicza się m.in.:

• środki finansowe zgromadzone przed zawarciem małżeństwa,
• przedmioty majątkowe nabyte przed ślubem,
• składniki nabyte w drodze dziedziczenia, darowizny lub zapisu,
• przedmioty służące wyłącznie osobistym potrzebom jednego z małżonków,
• odszkodowania i zadośćuczynienia,
• przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

Rozdzielność majątkowa a podział majątku

Jeżeli małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową – przed ślubem lub w trakcie trwania małżeństwa – od tego momentu nie istnieje majątek wspólny podlegający podziałowi. Każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoimi dochodami i majątkiem oraz nie potrzebuje zgody drugiej strony na nabycie lub zbycie poszczególnych składników.

Rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo na mocy orzeczenia sądu. W wyjątkowych sytuacjach sąd może orzec rozdzielność także z datą wsteczną.

Jak wygląda podział majątku wspólnego?

Podział majątku wspólnego może zostać przeprowadzony polubownie lub na drodze sądowej. Zgodnie z art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd może dokonać podziału majątku już w wyroku rozwodowym, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W praktyce jednak najczęściej wymaga to wszczęcia odrębnej sprawy.

Co do zasady przy podziale majątku wspólnego obowiązuje reguła równych udziałów, wynikająca z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Każdy z małżonków może jednak żądać ustalenia nierównych udziałów, z uwzględnieniem stopnia, w jakim przyczynił się do powstania i utrzymania majątku. Przy ocenie tej kwestii bierze się pod uwagę także nakład pracy osobistej przy wychowywaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Umowny podział majątku u notariusza

Jeżeli małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału majątku, mogą zawrzeć stosowną umowę. Co do zasady może ona mieć dowolną formę, jednak w przypadku gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość lub prawo użytkowania wieczystego, konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego.

Podział może obejmować cały majątek lub jedynie jego część. Małżonkowie mogą przypisać poszczególne składniki każdemu z nich, sprzedać majątek i podzielić uzyskane środki albo pozostawić dany składnik jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego.

Podział majątku po rozwodzie – spłata byłego małżonka

Częstym rozwiązaniem jest przyznanie jednemu z małżonków konkretnego składnika majątku, na przykład nieruchomości lub samochodu, z jednoczesnym obowiązkiem spłaty drugiego. Wymaga to ustalenia wartości przedmiotu, terminu spłaty oraz ewentualnych rat. Dla bezpieczeństwa obu stron istotne jest precyzyjne uregulowanie tych kwestii, najlepiej przy wsparciu adwokata.

Do dokonania umownego podziału majątku przed notariuszem niezbędne jest przedstawienie m.in. prawomocnego wyroku rozwodowego, dokumentów tożsamości oraz – w zależności od sytuacji – innych dokumentów dotyczących majątku.

Sądowy podział majątku wspólnego

Jeżeli małżonkowie nie są w stanie dojść do porozumienia, każdy z nich może wystąpić do sądu z wnioskiem o podział majątku wspólnego. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego według położenia majątku. Gdy składniki majątku znajdują się na obszarze właściwości kilku sądów, wnioskodawca może wybrać jeden z nich.

Sądowy podział majątku co do zasady opiera się na zasadzie równych udziałów, choć możliwe jest orzeczenie nierównego podziału. Strony mogą również przedstawić sądowi wspólnie wypracowany plan podziału, co często przyspiesza postępowanie. Konieczne jest przedłożenie dokumentów potwierdzających skład majątku oraz wykazanie nakładów i kosztów poniesionych przez każdą ze stron.

Nierówny podział majątku – kiedy jest dopuszczalny?

Każdy z małżonków może domagać się nierównego podziału majątku wspólnego, jeżeli przemawiają za tym ważne powody. Mogą one polegać m.in. na rażącym nieprzyczynianiu się jednego z małżonków do zaspokajania potrzeb rodziny, trwonieniu majątku, podejmowaniu nadmiernego ryzyka finansowego, długotrwałej separacji zawinionej przez jedną stronę, a także uzależnieniach takich jak hazard, alkoholizm czy narkomania. Sąd każdorazowo ocenia stopień, w jakim każda ze stron przyczyniła się do powstania i utrzymania majątku.

Rozwód, podział majątku, opieka nad dziećmi – pomoc doświadczonego adwokata

Sprawy rozwodowe połączone z podziałem majątku, rozliczeniem zobowiązań finansowych oraz ustaleniem opieki nad dziećmi należą do najbardziej złożonych postępowań prawa rodzinnego. Często trwają długo i wiążą się z dużym obciążeniem emocjonalnym.

W takich sytuacjach wsparcie doświadczonego adwokata może okazać się kluczowe. Profesjonalna pomoc pozwala nie tylko skutecznie zabezpieczyć interesy strony, lecz także przejść przez całe postępowanie w sposób uporządkowany i możliwie najmniej obciążający.