Jak przygotować się do rozwodu?

Rozwód jest wydarzeniem niosącym ze sobą trudne emocje zarówno dla samych małżonków, jak i dla ich najbliższych. Aby ograniczyć negatywny wpływ tego procesu na psychikę wszystkich zainteresowanych, warto możliwie wcześnie zapoznać się z potencjalnymi scenariuszami postępowania rozwodowego i odpowiednio się do nich przygotować. Pozwala to skrócić czas trwania sprawy, a tym samym zmniejszyć poziom stresu osób, których ona dotyczy. W niniejszym artykule szczegółowo wyjaśniamy, jak przygotować się do rozwodu.

Jak przygotować się do sprawy rozwodowej z pomocą adwokata?

Silne emocje i stres rzadko sprzyjają podejmowaniu trafnych decyzji w ważnych życiowych sytuacjach. Złożenie pozwu o rozwód oraz związane z nim postępowanie niewątpliwie do nich należą, dlatego już na wstępnym etapie warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego specjalizującego się w prawie rozwodowym. Podobnie jak inne procesy sądowe, sprawa rozwodowa może być skomplikowana i czasochłonna, a także obejmować trudne do zrozumienia procedury oraz czynności wynikające z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Kontakt z prawnikiem umożliwia prawidłowe sporządzenie pozwu rozwodowego, wolnego od błędów formalnych, a także zebranie odpowiednich dowodów dotyczących przyczyn rozpadu małżeństwa. Niezwykle istotne jest, aby wobec wybranego adwokata zachować pełną szczerość, ponieważ pomijanie informacji istotnych z punktu widzenia rozkładu pożycia małżeńskiego może działać na niekorzyść osoby wnoszącej pozew. Wiedza i doświadczenie prawnika okażą się również pomocne przy ustalaniu zasad podziału majątku, jeżeli małżonkowie nie są w stanie samodzielnie dojść do porozumienia.

Przygotowanie do rozwodu – ustalenie przyczyny

Przepisy prawa rozwodowego nie zawierają zamkniętego katalogu przyczyn, na podstawie których można wnieść pozew o rozwód. Przewidują jednak możliwość rozwiązania małżeństwa w sytuacji zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Ustalenie przyczyny jest konieczne, ponieważ powód, czyli małżonek występujący z pozwem, zostanie o nią zapytany w trakcie rozprawy. Okoliczności prowadzące do rozpadu małżeństwa mają szczególne znaczenie w przypadku ubiegania się o rozwód z orzekaniem o winie, co zostanie szerzej omówione w dalszej części artykułu.

Przyczyny rozwodu można podzielić na:

• zawinione, takie jak alkoholizm lub inne uzależnienia, przemoc domowa, niewierność, odmowa współżycia, zaniedbywanie współmałżonka lub rodziny;
• niezawinione, na przykład choroba, niezgodność charakterów czy różnice światopoglądowe.

Niektóre przyczyny mogą zostać uznane za zawinione lub niezawinione w zależności od konkretnych okoliczności towarzyszących pożyciu małżeńskiemu. Nierzadko zdarza się również, że kilka powodów rozpadu małżeństwa występuje jednocześnie. Osoba składająca pozew powinna więc rozważyć, czy i w jakim stopniu sama przyczyniła się do zaistniałej sytuacji.

Jak przygotować się do rozwodu z orzeczeniem o winie?

Zgodnie z orzeczeniem sądu winę za rozpad małżeństwa mogą ponosić oboje małżonkowie, jedno z nich albo żadne. Małżonek wnoszący pozew ma prawo domagać się rozwodu z orzekaniem o winie drugiej strony. Taki tryb postępowania wiąże się jednak z określonymi konsekwencjami, między innymi w zakresie opieki nad dziećmi, alimentów oraz kosztów postępowania sądowego.

Aby pozew o rozwód z orzeczeniem o winie przyniósł zamierzony skutek, konieczne jest zgromadzenie dowodów potwierdzających przyczynę lub przyczyny rozpadu małżeństwa i wykazujących winę pozwanego. Dowody te muszą zostać pozyskane w sposób zgodny z prawem, co oznacza, że niedopuszczalne jest na przykład włamywanie się na konta internetowe współmałżonka. W zależności od okoliczności sprawy mogą to być:

• zeznania świadków, w tym członków rodziny, znajomych, nauczycieli dzieci lub innych osób posiadających stosowną wiedzę;
• informacje uzyskane podczas przesłuchania stron postępowania, czyli obojga małżonków;
• wiadomości SMS, e-mail, korespondencja z komunikatorów internetowych;
• zdjęcia oraz nagrania.

Każdorazowo to sąd ocenia wiarygodność i znaczenie przedstawionych dowodów dla postępowania rozwodowego. Przed podjęciem decyzji o wniesieniu pozwu z orzeczeniem o winie warto mieć na uwadze, że taki proces trwa dłużej niż rozwód za porozumieniem stron. Należy także liczyć się z tym, że pozwany małżonek może przedstawić dowody obciążające powoda odpowiedzialnością za rozpad związku, a sąd może ostatecznie uznać winę obu stron.

Rozwód bez orzekania o winie

Rozwód bez orzekania o winie, czyli za porozumieniem stron, jest rozwiązaniem, które zazwyczaj pozwala ograniczyć stres zarówno małżonkom, jak i ich dzieciom. Postępowanie to trwa krócej, jednak wymaga zgody obojga małżonków. Rozważając, jak przygotować się do rozwodu, warto w pierwszej kolejności zastanowić się nad możliwością polubownego zakończenia małżeństwa, w szczególności poprzez ustalenie kwestii dotyczących dzieci oraz majątku. Brak konfliktu i zgodność w zakresie dalszej opieki nad dziećmi mają ogromne znaczenie, zwłaszcza z perspektywy najmłodszych.

Kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi

W toku postępowania rozwodowego sąd rozstrzyga sprawy dotyczące wspólnych małoletnich dzieci, w tym kwestie władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz obowiązku alimentacyjnego. Zawsze ustalane jest, czy oboje rodzice będą nadal sprawować władzę rodzicielską. Kontakty z dzieckiem mogą zostać uzgodnione polubownie między małżonkami, natomiast brak porozumienia skutkuje koniecznością rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd.

Jeżeli z uwagi na dobro dziecka istnieją przesłanki do ograniczenia kontaktów z drugim rodzicem, należy zgromadzić dowody potwierdzające na przykład brak zainteresowania dzieckiem lub agresywne zachowania drugiego małżonka. Władza rodzicielska może również zostać ograniczona w określonym zakresie.

Istotnym zagadnieniem, które powinno zostać przeanalizowane przed rozprawą, są także kontakty dzieci z rodzicem, z którym nie będą one mieszkały na co dzień. Należy pamiętać o konieczności oddzielenia konfliktu między rodzicami od dobra dzieci, które w większości przypadków wymaga utrzymywania regularnych relacji z obojgiem rodziców, w tym z tym, który opuścił wspólne miejsce zamieszkania.

Warto również mieć na uwadze, że rozwód rodziców nie powinien być dla dziecka zaskoczeniem. Rozmowa z dzieckiem przed wszczęciem postępowania jest istotna, ponieważ sąd negatywnie ocenia zatajenie przed nim informacji o planowanym rozwodzie.

Pozew o rozwód a alimenty

Kwestia alimentów powinna być rozpatrywana zarówno z perspektywy dziecka, jak i byłego współmałżonka.

W odniesieniu do dzieci sąd wymaga informacji dotyczących ich usprawiedliwionych potrzeb finansowych oraz możliwości zarobkowych rodziców. Małżonek ubiegający się o alimenty powinien przedstawić zestawienie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Obejmują one nie tylko codzienne koszty wyżywienia i odzieży, lecz także opłaty za media, wycieczki szkolne, przybory edukacyjne, wizyty lekarskie czy zajęcia dodatkowe. Jeżeli to możliwe, kwestie te warto omówić z drugim małżonkiem jeszcze przed rozwodem.

O alimenty może ubiegać się również sam powód. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w której doszło do rozwodu z orzeczeniem o winie. Wówczas strona uznana za winną może zostać obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, jeżeli sytuacja materialna powoda ulegnie znacznemu pogorszeniu po rozwodzie.

W przypadku rozwodu bez orzekania o winie każdy z byłych małżonków może domagać się alimentów od drugiego, jeżeli po zakończeniu małżeństwa znalazł się w stanie niedostatku.

Jakie dokumenty przygotować do rozwodu?

Podstawowym dokumentem jest pozew o rozwód, który powinien zawierać dane osobowe powoda i pozwanego, oznaczenie właściwego sądu (Sądu Okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków), wskazanie dowodów oraz żądania wraz z uzasadnieniem stanowiska. Pozew składa się w dwóch egzemplarzach – oryginale i odpisie – z czego jeden egzemplarz doręczany jest pozwanemu małżonkowi.

Do pozwu należy dołączyć:

• odpis aktu małżeństwa;
• odpisy aktów urodzenia dzieci;
• zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków lub PIT za poprzedni rok;
• odpis majątkowej umowy małżeńskiej, jeżeli została zawarta;
• potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej albo wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych.