Spis treści:
- Co to jest majątek wspólny małżonków?
- Czym jest majątek osobisty?
- Jak można dokonać podziału majątku wspólnego?
- Co sąd bierze pod uwagę przy podziale majątku?
- Na czym polega umowa majątkowa?
- Kiedy można dokonać podziału majątku?
- Jak wygrać podział majątku?
Rozwód lub separacja niemal zawsze wiążą się z koniecznością podziału majątku. Gdy małżonkowie nie potrafią dojść do porozumienia w tym zakresie, postępowanie może trwać nawet kilka lat i obejmować liczne rozprawy sądowe. Jak właściwie przygotować się do sprawy o podział majątku i na co zwrócić szczególną uwagę? Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące tego zagadnienia.
Co to jest majątek wspólny małżonków?
Majątek wspólny małżonków obejmuje całe mienie nabyte przez oboje małżonków lub przez jednego z nich w czasie trwania wspólności majątkowej, która powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. W jego skład wchodzą zarówno nieruchomości, jak i ruchomości. Oprócz zakupionych domów, mieszkań czy przedmiotów codziennego użytku zalicza się do niego także m.in. wynagrodzenia za pracę, dochody z innej działalności zarobkowej, dochody z majątku wspólnego, środki zgromadzone na rachunkach bankowych, rachunkach pracowniczych lub otwartych funduszy emerytalnych, kwoty składek z subkonta w ZUS, a także środki zgromadzone na koncie OIPE (Ogólnoeuropejskiego Indywidualnego Produktu Emerytalnego).
Wszystkie składniki majątkowe, które nie należą do majątku wspólnego, stanowią majątek osobisty każdego z małżonków i co do zasady nie są uwzględniane przy podziale majątku po rozstaniu.
Czym jest majątek osobisty?
Majątek osobisty obejmuje wszelkie składniki mienia, które nie wchodzą do majątku wspólnego. Należą do niego w szczególności przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa, a także rzeczy przeznaczone do osobistego użytku, takie jak odzież czy biżuteria. Do majątku osobistego zalicza się również otrzymane odszkodowania, przedmioty nabyte w drodze dziedziczenia lub darowizny, nagrody za indywidualne osiągnięcia, prawa niezbywalne oraz prawa osobiste, w tym prawa autorskie.
Jak można dokonać podziału majątku wspólnego?
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jeżeli jednak istnieją ku temu podstawy lub strony wyrażą taką wolę, możliwe jest ustalenie nierównych udziałów. Nie oznacza to przejęcia całego majątku przez jedną osobę – przykładowo jeden z małżonków może otrzymać 75% majątku, a drugi 25%.
W praktyce osiągnięcie porozumienia bywa trudne. Jeżeli małżonkowie są w stanie wspólnie ustalić sposób podziału majątku, mogą przedstawić takie porozumienie sądowi – zarówno w toku sprawy rozwodowej, jak i wcześniej. Podział majątku może zostać przeprowadzony także w drodze umowy, co pozwala uniknąć długotrwałego postępowania sądowego.
Jeżeli jednak porozumienie nie jest możliwe, o podziale decyduje sąd. Może to nastąpić w ramach sprawy rozwodowej albo w odrębnym postępowaniu po jej zakończeniu. Warto pamiętać, że przy rozwodzie z orzekaniem o winie kwestia winy nie ma wpływu na sam podział majątku – każdemu z małżonków przysługuje takie samo prawo do wspólnie zgromadzonych składników.
Co sąd bierze pod uwagę przy podziale majątku?
Dokonując podziału majątku wspólnego, sąd analizuje stopień, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do jego powstania, uwzględniając ich możliwości i zdolności zarobkowe. Na tej podstawie może zostać orzeczony nierówny podział udziałów.
Sąd bierze również pod uwagę szczególne okoliczności, w których równy podział prowadziłby do naruszenia zasad współżycia społecznego. Przykładem może być roztrwonienie części majątku przez jednego z małżonków, na przykład w związku z uzależnieniem. W takich przypadkach większa część majątku może zostać przyznana drugiej stronie.
Na czym polega umowa majątkowa?
Prawo dopuszcza możliwość zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej, która pozwala zmienić zakres majątku wspólnego. Umowa taka może wspólność rozszerzyć, ograniczyć albo całkowicie ją wyłączyć, co oznacza, że majątek wspólny w ogóle nie powstaje (intercyza).
Wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje umów majątkowych:
- umowę wyłączającą wspólność majątkową, wprowadzającą rozdzielność majątkową,
- umowę wyłączającą wspólność majątkową z wyrównaniem dorobków,
- umowę rozszerzającą wspólność majątkową,
- umowę ograniczającą wspólność majątkową.
Intercyza stanowi skuteczny sposób zabezpieczenia majątku, jednak należy pamiętać, że nie działa ona wstecz. Jeżeli została zawarta w trakcie małżeństwa, składniki nabyte wcześniej pozostają majątkiem wspólnym.
Kiedy można dokonać podziału majątku?
Podział majątku wspólnego jest możliwy po ustaniu wspólności majątkowej, do którego dochodzi na skutek rozwodu, separacji albo zawarcia umowy o rozdzielność majątkową. W przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej podział może nastąpić nawet przed zakończeniem sprawy rozwodowej lub separacyjnej.
Jeżeli podział ma nastąpić już w toku sprawy rozwodowej lub separacyjnej, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku, wskazanie składników majątku, ich wartości oraz proponowanego sposobu podziału. Alternatywnie podział może zostać przeprowadzony po zakończeniu sprawy, w odrębnym postępowaniu.
Jak wygrać podział majątku?
Sprawy o podział majątku należą do najbardziej wymagających postępowań rodzinnych i wymagają odpowiedniego przygotowania. Kluczowe znaczenie ma rzeczowe i przekonujące uzasadnienie swoich żądań oraz właściwe zgromadzenie materiału dowodowego. W takich sprawach pomoc doświadczonego adwokata bywa nieoceniona. Pozwala ona lepiej przygotować się do rozprawy, zrozumieć, jakie pytania mogą paść ze strony sądu, oraz skutecznie przedstawić swoje stanowisko.
Wsparcie profesjonalnego pełnomocnika może również przyspieszyć procedurę poprzez prawidłowe sporządzenie wniosku o podział majątku, co zmniejsza ryzyko konieczności uzupełnień i skraca czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.
FAQ:
1. Kiedy można podzielić majątek wspólny?
Podział majątku wspólnego jest możliwy zarówno w trakcie trwania małżeństwa – po zawarciu umowy majątkowej – jak i w ramach sprawy o rozwód lub separację albo po ich prawomocnym zakończeniu, w odrębnym postępowaniu.
2. Jak nie dać się przy podziale majątku?
Aby uzyskać satysfakcjonujące rozstrzygnięcie, należy odpowiednio przygotować się do sprawy, zgromadzić właściwe dowody i rozważyć skorzystanie z pomocy doświadczonego adwokata, który pomoże dobrać strategię i skutecznie reprezentować interesy strony przed sądem.