Sprawy rozwodowe potrafią ciągnąć się latami, dlatego coraz więcej małżeństw decyduje się na rozwód za porozumieniem stron. Jest to rozwiązanie zdecydowanie szybsze i mniej obciążające emocjonalnie niż postępowanie z orzekaniem o winie. Czym dokładnie jest ten tryb rozwodu, kiedy warto go wybrać i jak wygląda cała procedura? Odpowiedzi na te pytania przedstawiamy poniżej.
Na czym polega rozwód za porozumieniem stron?
Rozwód za porozumieniem stron to inaczej rozwód bez orzekania o winie. W takim przypadku sąd nie ustala, który z małżonków ponosi odpowiedzialność za rozkład pożycia małżeńskiego, rozumiany jako zerwanie więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. Rezygnacja z ustalania winy pozwala uniknąć rozbudowanego postępowania dowodowego, które w sprawach z orzekaniem o winie znacząco wydłuża czas trwania procesu.
Aby rozwód bez orzekania o winie był możliwy, małżonkowie muszą osiągnąć porozumienie w tej kwestii. Najkorzystniej, gdy wspólne stanowisko zostanie wypracowane jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego. Dzięki temu w toku sprawy strony mogą przedstawić zgodne oświadczenia i uzyskać rozwód bez zbędnych komplikacji.
Kiedy warto zdecydować się na rozwód bez orzekania o winie?
Choć rozwód za porozumieniem stron jest rozwiązaniem znacznie szybszym niż postępowanie z orzekaniem o winie, możliwy jest wyłącznie wtedy, gdy małżonkowie potrafią dojść do porozumienia i przedstawić zgodne stanowiska. W sytuacji konsensusu rozwód bez orzekania o winie pozwala zaoszczędzić czas oraz ograniczyć stres związany z postępowaniem sądowym.
Przy podejmowaniu decyzji warto uwzględnić również kwestie alimentacyjne, które w przypadku rozwodu za porozumieniem stron podlegają istotnym ograniczeniom, co zostanie omówione w dalszej części artykułu.
Rozwód za porozumieniem stron krok po kroku
Po podjęciu decyzji o rozwodzie bez orzekania o winie kolejnym etapem powinno być zasięgnięcie porady prawnej, na przykład u adwokata. Pozwala to na ocenę sytuacji prawnej małżeństwa oraz wybór odpowiedniego sposobu działania. Na tym etapie warto rozważyć, czy potrzebne będą mediacje z udziałem osoby trzeciej, czy też małżonkowie są w stanie samodzielnie uzgodnić wszystkie warunki.
Ustalenia najlepiej spisać w formie porozumienia małżeńskiego, obejmującego warunki rozwodu oraz ewentualny podział majątku wspólnego. Jeżeli małżonkowie posiadają dzieci, wskazane jest również przygotowanie porozumienia rodzicielskiego regulującego kwestie opieki nad nimi. Dokumenty te są następnie przedstawiane sądowi podczas rozprawy.
Kolejnym krokiem jest złożenie pozwu o rozwód. Wniosek o rozwód za porozumieniem stron powinien zawierać informacje dotyczące sytuacji małżeńskiej, w szczególności opis rozpadu więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej, a także jednoznaczne żądanie rozwiązania małżeństwa bez orzekania o winie. Pozew składa się w biurze podawczym sądu okręgowego albo przesyła pocztą.
Po wpłynięciu pozwu sąd zwraca się do strony pozwanej z pytaniem, czy wyraża zgodę na rozwód bez orzekania o winie. Jeżeli brak jest przeciwwskazań, wyznaczany jest termin rozprawy.
Rozwód za porozumieniem stron – wzór pozwu
Nie istnieje jeden uniwersalny wzór pozwu o rozwód za porozumieniem stron, ponieważ każda sprawa wymaga indywidualnego przedstawienia okoliczności. W każdym pozwie powinny jednak znaleźć się dane umożliwiające identyfikację stron, takie jak numery PESEL oraz adresy zamieszkania małżonków, a także wyraźna informacja o woli rozwiązania małżeństwa za porozumieniem stron.
W treści pozwu należy opisać sposób, w jaki doszło do rozpadu pożycia małżeńskiego, oraz wskazać, jak strony zamierzają uregulować kwestie majątkowe, alimentacyjne i – w razie potrzeby – dotyczące władzy rodzicielskiej. Do pozwu należy dołączyć odpis aktu małżeństwa, a w przypadku posiadania dzieci także odpisy ich aktów urodzenia, dokumenty potwierdzające koszty utrzymania dzieci oraz porozumienie rodzicielskie, jeżeli zostało sporządzone.
Jak przebiega rozprawa rozwodowa bez orzekania o winie?
Postępowanie rozwodowe za porozumieniem stron trwa zdecydowanie krócej niż sprawa z orzekaniem o winie. Sama rozprawa może zakończyć się nawet w ciągu kilkunastu minut. W jej trakcie sąd zadaje pytania dotyczące przebiegu małżeństwa oraz ustaleń stron w zakresie rozwodu i ewentualnej opieki nad dziećmi.
Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, przesłuchiwanie świadków zazwyczaj nie jest konieczne. W przypadku posiadania dzieci wystarczające może być przesłuchanie jednego świadka. Przy braku przeciwwskazań postępowanie może zakończyć się już na pierwszej rozprawie, po której sąd wydaje wyrok rozwodowy, regulując również kwestie takie jak władza rodzicielska, kontakty z dziećmi, alimenty oraz – w razie potrzeby – podział majątku.
Ile kosztuje rozwód bez orzekania o winie?
Opłata sądowa od pozwu rozwodowego wynosi 600 zł, niezależnie od tego, czy sąd orzeka o winie, czy nie. W przypadku rozwodu za porozumieniem stron połowa tej kwoty podlega zwrotowi po uprawomocnieniu się wyroku. Oznacza to, że ostateczny koszt rozwodu bez orzekania o winie wynosi 300 zł.
Dodatkową korzyścią jest brak konieczności prowadzenia rozbudowanego postępowania dowodowego, co pozwala uniknąć kosztów związanych z udziałem świadków czy sporządzaniem opinii biegłych.
Rozwód za porozumieniem stron a alimenty
W trakcie rozprawy sądowej mogą zostać ustalone alimenty na dzieci oraz – w określonych przypadkach – na małżonka. Przy rozwodzie za porozumieniem stron obowiązek alimentacyjny wobec małżonka jest jednak znacznie ograniczony. Alimenty na rzecz byłego małżonka mogą zostać zasądzone wyłącznie w razie jego niedostatku, czyli braku możliwości samodzielnego zaspokojenia podstawowych potrzeb.
Inaczej wygląda sytuacja w zakresie alimentów na dzieci, które są ustalane niezależnie od tego, czy rozwód następuje z orzekaniem o winie, czy bez niego. Sąd rozstrzyga wówczas o miejscu zamieszkania dzieci, sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktach oraz wysokości alimentów. Wskazane jest, aby ustalenia te zostały wcześniej uzgodnione przez rodziców i przedstawione w formie porozumienia rodzicielskiego.
Jak długo trzeba czekać na rozwód za porozumieniem stron?
Czas oczekiwania na sprawę rozwodową bez orzekania o winie co do zasady nie różni się od oczekiwania na standardowy proces i zależy od obciążenia danego sądu. W praktyce może to być od kilku miesięcy do nawet roku. Zazwyczaj jednak termin rozprawy wyznaczany jest szybciej, zwłaszcza gdy pozew został prawidłowo przygotowany i nie wymaga uzupełnień.
Jeżeli pierwsza rozprawa przebiegnie bez zastrzeżeń i strony podtrzymają zgodne stanowisko, kolejne terminy nie są konieczne. W takich przypadkach cały proces rozwodowy może zakończyć się nawet w ciągu kilku miesięcy. Odpowiednie przygotowanie pozwu oraz wcześniejsze uzgodnienie warunków rozwodu znacząco zwiększają szanse na szybkie i sprawne zakończenie postępowania.