Alimenty na dziecko nie są ustalane raz na zawsze. Zarówno rodzic uprawniony do ich otrzymywania, jak i rodzic zobowiązany do ich płacenia mogą wystąpić z żądaniem zmiany ich wysokości – odpowiednio o podwyższenie albo obniżenie świadczenia. Jak skutecznie domagać się wyższych alimentów? Takie żądanie musi przybrać formę pozwu i zostać oparte na konkretnych argumentach. Poniżej wyjaśniamy, w jakich sytuacjach możliwe jest podwyższenie alimentów, jak je uzasadnić, a także jak bronić się przed takim roszczeniem.
Zobowiązanie do zapłaty alimentów – co mówi ustawa?
Podstaw prawnych obowiązku alimentacyjnego rodziców należy szukać w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Zgodnie z art. 133 k.r.o. rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Możliwość zmiany wysokości alimentów przewiduje natomiast art. 138 k.r.o., zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. W praktyce oznacza to, że alimenty mogą zostać zmienione, jeżeli po wydaniu poprzedniego rozstrzygnięcia nastąpiła istotna zmiana okoliczności.
Kiedy można domagać się podwyższenia alimentów?
Warunkiem wystąpienia z pozwem o podwyższenie alimentów jest wcześniejsze sądowe uregulowanie obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli rodzice ustalili wysokość alimentów jedynie między sobą, bez zatwierdzenia jej przez sąd lub w drodze ugody sądowej, nie ma możliwości złożenia pozwu o ich podwyższenie. W takiej sytuacji konieczne jest najpierw wystąpienie z pozwem o alimenty.
Pozew o podwyższenie alimentów może zostać złożony wówczas, gdy alimenty zostały zasądzone wyrokiem sądu, ustalone w sprawie rozwodowej albo w drodze ugody zawartej przed sądem. O podwyższenie świadczeń można wystąpić, jeżeli od czasu wydania poprzedniego orzeczenia zmieniły się:
- usprawiedliwione potrzeby dziecka uprawnionego do alimentów,
- możliwości zarobkowe lub majątkowe rodzica zobowiązanego do ich płacenia.
Żądanie podwyższenia alimentów – argumenty
Jedną z najczęstszych podstaw żądania podwyższenia alimentów jest poprawa sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego. Podwyższenie alimentów może być uzasadnione w szczególności wtedy, gdy rodzic:
- otrzymał podwyżkę wynagrodzenia,
- zmienił pracę na lepiej płatną,
- uzyskał dodatkowe środki, np. w drodze spadku lub darowizny,
- wygrał znaczną kwotę pieniędzy,
- zakończył leczenie lub rehabilitację umożliwiające powrót do pracy,
- obniżył swoje stałe koszty utrzymania, np. spłacił kredyt.
Dla sądu znaczenie mają nie tylko faktycznie osiągane dochody, lecz także realne możliwości i predyspozycje zarobkowe rodzica. Jeżeli zobowiązany do alimentów celowo nie podejmuje pracy lub nie wykorzystuje swoich kwalifikacji, aby uniknąć wyższych świadczeń, taka postawa nie będzie oceniana na jego korzyść.
Podwyższenie alimentów może być również uzasadnione wzrostem usprawiedliwionych potrzeb dziecka. Może to nastąpić m.in. wtedy, gdy dziecko:
- zacznie dojeżdżać do szkoły,
- podejmie naukę na studiach, zwłaszcza w innym mieście,
- będzie wymagało wyższych wydatków na wyżywienie,
- rozpocznie rozwijanie zainteresowań, naukę języków obcych lub uprawianie sportu,
- zachoruje, ulegnie wypadkowi albo będzie wymagało kosztownego leczenia lub rehabilitacji.
Na ocenę sądu wpływają również czynniki niezależne od rodziców, takie jak wzrost kosztów życia, podwyżki czynszu, opłat za media czy inflacja, zwłaszcza gdy alimenty od dłuższego czasu pozostają na niezmienionym poziomie. Istotna może być także pogorszenie sytuacji finansowej rodzica sprawującego codzienną opiekę nad dzieckiem, na przykład w wyniku utraty pracy lub choroby.
Jak napisać pozew o podwyższenie alimentów?
Postępowanie o podwyższenie alimentów rozpoczyna się od wniesienia pozwu. Sporządzenie pisma procesowego warto powierzyć adwokatowi zajmującemu się prawem rodzinnym. Pozew składa się do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania dziecka lub miejsca zamieszkania rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów.
W imieniu małoletniego dziecka pozew wnosi jego przedstawiciel ustawowy, najczęściej jeden z rodziców. Jeżeli dziecko jest pełnoletnie, może samodzielnie wystąpić z pozwem, na przykład w sytuacji, gdy potrzebuje wyższych alimentów na czas studiów.
Pozew o podwyższenie alimentów – uzasadnienie i wartość przedmiotu sporu
Kluczowym elementem pozwu jest wykazanie, że od wydania poprzedniego wyroku doszło do istotnej zmiany okoliczności. Uzasadnienie powinno koncentrować się wyłącznie na zdarzeniach, które nastąpiły po ustaleniu dotychczasowej wysokości alimentów. Nie ma potrzeby ponownego opisywania wszystkich kosztów utrzymania dziecka od momentu rozstania rodziców.
W pozwie należy również wskazać wartość przedmiotu sporu. Oblicza się ją poprzez porównanie rocznej kwoty obecnie płaconych alimentów z roczną kwotą alimentów żądanych po podwyższeniu. Sprawa o podwyższenie alimentów jest zwolniona z opłaty sądowej.
Podwyższenie alimentów – materiał dowodowy
W sprawach o podwyższenie alimentów podstawowe znaczenie mają dowody z dokumentów. Mogą to być m.in. rachunki, faktury, umowy, zaświadczenia, wyciągi bankowe czy inne dokumenty potwierdzające wzrost kosztów utrzymania dziecka. Dowody te powinny odnosić się do okresu po wydaniu ostatniego orzeczenia alimentacyjnego.
W celu wykazania poprawy sytuacji finansowej drugiego rodzica możliwe jest złożenie wniosku o zobowiązanie go do przedłożenia dokumentów, takich jak umowa o pracę, zaświadczenie o dochodach czy wyciągi z konta. Aby uniknąć powielania wcześniejszych ustaleń, adwokat zapoznaje się z aktami poprzedniej sprawy i na ich tle formułuje nowe żądania oraz wnioski dowodowe.
Sprawa o podwyższenie alimentów – jak się bronić?
Rodzic, wobec którego skierowano pozew o podwyższenie alimentów, może bronić się, wykazując brak poprawy swojej sytuacji finansowej albo jej pogorszenie od czasu wydania poprzedniego wyroku. Argumenty obronne mogą obejmować m.in.:
- wzrost własnych kosztów utrzymania, np. z powodu podwyżek czynszu lub inflacji,
- obniżenie dochodów lub utratę pracy,
- stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie lepiej płatnego zatrudnienia,
- powstanie nowych obowiązków alimentacyjnych wobec innych dzieci.
Możliwe jest również wykazywanie, że sytuacja finansowa dziecka uległa poprawie, na przykład w wyniku podjęcia pracy, otrzymania stypendium, spadku lub darowizny. Wszystkie te okoliczności powinny zostać rzetelnie udokumentowane. W takich sprawach pomoc adwokata bywa nieoceniona, zarówno przy sporządzeniu odpowiedzi na pozew, jak i w trakcie całego postępowania sądowego.
FAQ:
Kiedy możliwe jest podwyższenie alimentów?
Podwyższenie alimentów jest zasadne, jeżeli po wydaniu poprzedniego wyroku nastąpiła istotna zmiana okoliczności, polegająca na wzroście usprawiedliwionych potrzeb dziecka albo poprawie sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego.
Jak podwyższyć alimenty?
Należy przedstawić przekonujące argumenty i dowody potwierdzające wzrost kosztów utrzymania dziecka albo zwiększenie możliwości zarobkowych drugiego rodzica. Możliwe jest również wystąpienie o zobowiązanie go do przedłożenia odpowiednich dokumentów.
Podwyższenie alimentów – jak się bronić?
Obrona polega na wykazaniu, że możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego nie uległy poprawie albo się pogorszyły, a także na wskazaniu ewentualnej poprawy sytuacji finansowej dziecka.